کور پاڼه ځانګړې لیکنې او پیغامونه د هوا او خاورې په حرارت باندې د ځنګل اغېزه

د هوا او خاورې په حرارت باندې د ځنګل اغېزه

0 ثانیې لوستل شوې
0
227

ژباړه: احسان الله لمر

د لمر د وړانګو يوه لويه برخه د ونو د تاجونو په وسيله جذب کېږي او بله برخه يې اتموسفیر ته منعکس کېږي. له دې نه علاوه د ځنګلي ونو تاجونه کولی شي چې د خاورې له سړولو او د حرارت له ضایع کولو څخه په تيره بیا د بې وريځو شپو په دوران کې ترې ساتنه وکړي. همدارنګه د ونو په تاجونو کې حرارتي رژيم او د دې تر څنګ په لاندې او پورتنيو برخو کې حرارتي رژيمونه يې د ازادو ساحو په نسبت متفاوت دي.

په حرارتي رژيم باندې د ځنګل اغېزه د نباتاتو په ګڼوالي، عمر، فورم، ریلیف، خاورې او نورو پورې تړاو لري. په حرارتي رژيم باندې اغېزه د يوې سيمې د اقليم په څرنګوالي پورې هم تړاو لري. د مثال په ډول هر څومره چې د دوی اقليم (بری) وي په هماغه اندازې سره به پکې اغېزه په ښه شان سره محسوسېږي.

د ځنګلي ساحې حرارت د ورځې په لومړيو کې کم وي او د شپو په لومړيو کې د ازادو ساحو په نسبت په کمزوري ډول سره سوړ وي. د اوړي په موسم کې د ورځې له خوا د ځنګل ساحه سړه او د شپې لخوا ګرمه وي. د ژمي په موسم کې د حرارت اندازه په ځنګل ساحې کې د ازادو ساحو په نسبت لوړه وي. د ځنګلي سيمو منځنۍ حرارتي درجه او اعظمي حرارت يې ټيټ دی او په منځني ډول يې اصغري حرارت لوړ دی. د ځنګلونو دوهمي او ټيټ طبقات د لوړو طبقاتو په پرتله معتدل اقليمي شرایط لري.

د پ. س. پوګریبنیاک د ارقامو مطابق د هوا حرارت کولی شي، چې د ځنګلي ونو د تاجونو لاندې د اوړي د ګرمو او لمريزو ورځو په دوران کې د معتدلو جغرافيايي عرض البلدونو لپاره د ۱۵ سانتي ګرادو درجو په شاوخوا کې د ازادو ساحو په پرتله کم وي. د ميزان او یا د جوزا په میاشتو کې هغه وخت چې د هوا حرارت ډېر ټيټ وي، د ازادو ساحو د هوا حرارت کولی شي چې د شپې په دوران کې -۵ سانتي ګرادو ته ښکته راشي.

د ځنګلي ساحې خاوره ډېره کمه او په ورو ډول سره ګرمېږي. دغه ډول قانون مندي د دوی په سوړوالي پورې هم موجود دی؛ يانې دا چې په ورو او کمې اندازې سره سړېږي. له دې امله دی چې د ځنګلي ساحې حرارتي رژيم د لوڅو ځمکو په پرتله ډېر متوازن دی.

د اوړي په دوران کې د ځنګل ساحې خاوره د ۱-۱.۵ مترو په ژوروالي سره د ازادې ساحې په نسبت سړه وي. د بشوبرت په نظر د حرارت د درجې فرق په ۶۰ سانتي مترو په ژوروالي سره د کاج جميعتونو او ازادو ساحو په منځ کې ۲.۷ درجې، د ثرب جميعتونو په منځ کې ۳ درجه، د راش جمیعتونو په منځ کې ۳.۲ درجې دی. په برعکس ډول سره د ژمي په موسم کې د ځنګلونو د ستن پاڼو او پلن پاڼو ونو ساحه د ازادې سطحې په پرتله ګرمه وي. د ځنګلي ونو د تاجونو څخه علاوه، د مړو نباتاتو فرش کولی شي چې د ژمي په موسم کې په حرارتي رژيم باندې مثبت تاثیر واچوي.

په کلني اوسط سره د ځنګلي خاورو ساحه د ۱-۱.۵ سانتي ګراد درجو پورې د ازادو سطحو په پرتله ښکته وي. د ژمي په موسم کې د هغه په پرتله د ۰.۵-۱.۵ سانتي ګراد درجو پورې يې د حرارت درجه لوړه وي.

د ځنګل په ساحه کې د خاورې د حرارت په درجې کې تغيرات د خاورې حرارت په هدایت پورې تړاو لري، کوم چې د کيمياوي خاصیت، ميخانيکي جوړښت او د خاورو له رطوبت درجو څخه يې منشا اخیستې. دغه ډول حالت د ځمکې په سمت او ميلان پورې هم تړاو لري. د مثال په ډول تخته شوې خاورې د نرمو خاورو په پرتله او وچې خاورې د مرطوبو خاورو په پرتله زياتې ګرمېږي.

له هغه مشاهداتو څخه چې تر سره شوي دي داسې توضیح کېږي چې ځوان ځنګلونه چې ډېر ګڼوالی ولري، حرارت يې ډېر کم وي. د ځنګلي ونو د عمر زياتيدو سره د خاورو حرارت هم زياتېږي. د ځنګلي ونو په منځ کې د دوهمي طبقو شتون د ونو په حرارتي رژيم باندې ډېر تاثیر اچوي. د دې ډول خاورو حرارت د هغه ځنګلونو په پرتله چې د همدې عمر ونو لرونکي وي خو دوهمي طبقه ونه لري د ۴-۵ سانتي ګرادو په حدودو کې کم اندازه ګيري کېږي.

د ژمي په دوران کې د ځنګل خاوره هيڅ یخ نه وهي او يا هم د ازادو ساحو په پرتله په ډېر کم ژوروالي له يخ کيدو سره مخ کېږي. په دې برخه کې د ونو تاجونه چې د خاورې د حرارت له ضايع کيدو څخه مخنيوي کوي او مړو نباتاتو فرش چې د تودوخې د هدایت دومره وړتیا نه لري، کولی شي چې مثبت تاثیر ولري.

د شوروي اتحاد په اروپايي سیمو کې د ثربو په جميعتونو کې لیدل شويدي چې د دوی د خاورو ساحه د ۰.۵ مترو او یا له دې څخه زيات له یخ کېدو سره مخ شويدي، ځکه چې د دې ونو تاجونو په لويې اندازې سره واوره ساتلې وه او له دې امله ده چې د ځمکې په سطحه د واورې فرش ډېر کم و.

د ستن پاڼو ونو د ځنګلونو په خاورو کې یخ وهنه داسې مشاهده شويده: د واورې اوريدنې مقدار کم وي. د ځنګلونو نه بغير ځمکو کې د واورې فرش ضخامت د ۵-۷ سانتي مترو پورې اندازه شویدی، چې په دې ډول مواردو کې هم د ځنګل په ساحې کې د خاورې یخ وهنه د ازادو ساحو په پرتله په کم ژوروالي سره واقع کېږي.

احسان الله لمر په ۱۳۷۲هـ ش کال کې زيږيدلی دی. د زوکړې سيمه يې د پکتيا ولايت، د ځاځي اريوب ولسوالي، د روکيان د ترلي کلي سمسوره سيمه ده. په ۱۳۹۰هـ ش کې د روکيان عالي ليسې څخه په اعلی درجه د فراغت وروسته د همدې کال په اخر کې يې د کانکور ازموينه هم ورکړله، چې په ښو نومرو د پکتيا پوهنتون د کرنې پوهنځي ته بريالی شو. په ۱۳۹۴ کال د لیندۍ په میاشت کې له پکتیا پوهنتون څخه په لوړو نومرو فارغ شوی. د نوموړي په ليکنو کې ادبي، ټولنيزې، سپورټ او ژباړې شاملې دي. په ادبي ليکنو کې يې ”د لويو خلکو لويې ناکامۍ“ په نوم د ليکنو لړۍ د ډيرو د خوښې لامل ګرځيدلې، په دې ليکنو کې د نړۍ هغه برياليو شخصيتونو ماتې او برياوې راوړل شويدي، چې د بريا وړاندې له زيات شمير ستونزو او ننګونو سره مخ شوي وو. همدارنګه نوموړی په خپل مسلک يانې کرنې برخه کې زيات فعال دی. په کرنې او نورو برخو کې يې زياتې ليکنې او ژباړې د لومړيتوب په شمول په نورو رسنيو کې هم خپرې شويدي.

  • شيندونکې کرنه –  پنځمه برخه

    ژباړه: احسان الله لمر                                                                     …
  • شيندونکې کرنه_ څلورمه برخه د تخم لاسي کرنه

    ژباړه: احسان الله لمر لاسي کرنه په تیاره شوې ځمکه باندې د لاسه پوسيله د تخم اچولو ته وايي.…
  • شيندونکې کرنه – دریمه برخه

    ژباړه: احسان الله لمر                                                                     …
  • شيندونکې کرنه

    ژباړه: احسان الله لمر دریمه برخه د پوښښي نباتاتو د شيندلو عمليه پوښښي نباتاتو تخمونه هم کو…
  • شيندونکې کرنه

    ژباړه: احسان الله لمر دوهمه برخه د شیندلو په ډول سره د تخم کرلو مرحلې لومړی د خاورې بستر ل…
  • شیندونکې کرنه (Broadcast planting)

    ژباړه: احسان الله لمر لومړۍ برخه د زيات شمېر کرنيزو نباتاتو لپاره شيدونکې کرنه له معمولي ط…
نور ورته مطالب
  • شيندونکې کرنه –  پنځمه برخه

    ژباړه: احسان الله لمر                                                                     …
  • شيندونکې کرنه_ څلورمه برخه د تخم لاسي کرنه

    ژباړه: احسان الله لمر لاسي کرنه په تیاره شوې ځمکه باندې د لاسه پوسيله د تخم اچولو ته وايي.…
  • شيندونکې کرنه – دریمه برخه

    ژباړه: احسان الله لمر                                                                     …
  • شيندونکې کرنه

    ژباړه: احسان الله لمر دریمه برخه د پوښښي نباتاتو د شيندلو عمليه پوښښي نباتاتو تخمونه هم کو…
  • شيندونکې کرنه

    ژباړه: احسان الله لمر دوهمه برخه د شیندلو په ډول سره د تخم کرلو مرحلې لومړی د خاورې بستر ل…
  • شیندونکې کرنه (Broadcast planting)

    ژباړه: احسان الله لمر لومړۍ برخه د زيات شمېر کرنيزو نباتاتو لپاره شيدونکې کرنه له معمولي ط…
نور ورته مطالب له:  احسان الله لمر
په دې برخه کې نور مطالب ځانګړې لیکنې او پیغامونه

کېدای شي دا هم ولولې

شيندونکې کرنه –  پنځمه برخه

ژباړه: احسان الله لمر                                                                     …